اينكه ترجيح آب زنگى بر آب ركن‌آباد ، اظهار نظر اين شخص باشد . در فارسنامهء ناصرى نام او آمده است . او پسر حاجى ميرزا مهدى خان پسر حاجى حيدر على خان است كه به سال 1261 متولّد شده و در زمان تأليف فارسنامهء ناصرى ، بيش از يكسال از تصدّى او بر منصب رياست تجّار و كارگزارى امور دول خارجه مىگذشته است . ( فارسنامهء ناصرى ، ص 670 ) 9 . « پرآب‌ترين قنوات شيراز ، قنات فهندژ ، مشهور به « كت سعدى » است . اندازهء نيم فرسخ از مشرق شيراز ، در دامنهء كوه قلعهء فهندژ آمده ؛ باغ دلگشا را آب داده ؛ صحراى جبل زايجان را شرب كند ؛ و آن قنات را با آنكه مسافتى دارد ، چنان محكم نموده‌اند كه محتاج به تعمير نگردد و آب اين قنات ، در اواخر پائيز و تمام زمستان ، چنان گرم است كه بعد از مسافتى در صحراى جبل زايجان ، از آن آب ، بخار بلند گردد و در تابستان خنك . . . » ( فارسنامهء ناصرى ، امير كبير ، ص 904 ) 10 . احتمالا اشارهء مرحوم فرصت ، حاج زين العابدين شيروانى و كتاب بستان السّياحهء اوست كه در آنجا ، ضمن بيان شيراز ، بيشتر به ذكر معايب و نقايص شيراز پرداخته و محاسن اين شهر را بسيار كم ذكر كرده است ؛ به عنوان مثال ، آنچه را كه دربارهء شيراز از ديگران و خود نقل كرده است ، همه مبتنى بر عيب است و حتى مطالب قابل ذكر را بيان نكرده است نمونه‌اى از اظهار نظرهاى يك طرفهء او را دربارهء شيراز ذيلا ذكر مىكنيم : « . . . اكنون كه سنهء 1247 هجرى است ، [ شيراز ] مشتمل است به قرب 5000 خانه و 6 دروازه و 9 محلّه و كوچه‌هايش ، تنگ و اكثر معوج و مبرزخانه‌ها ، قرب درب خانه واقع و زمستان ، كوچه‌هاى آن كثيف و چركين و در تابستان ، گرم و پرغبار ؛ و مردم متميّز را در كوچه‌ها ، تردّد دشوار است . . . و اگر عمارات كريم خان را از آن ولايت بردارند ، شهركى است نامرغوب . آبش از قنات نسبت بدان شهر قليل . . . اكثر ايشان ضعيف و لاغر اندام و گندمگون و زرد فامند و به علّت كثرت رطوبت ارضى و هوايى ، كم غيرت و سست عزم و كاهل و به عيش و طرب و لهو و لعب مايلند و عموما از طريق اعتدال دور و به وهم و خيال مغموم و مسرورند . . . در مدح و ذمّ آن ديار ، عقلاى روزگار و شعراى شيرين گفتار ، سخنان بسيار گفته‌اند من جمله سعدى و خواجه حافظ . . . بنابر حبّ